24-08-05

Traag gerecht (bijgewerkt)

Ik ben geen fervente fan van ons gerecht, integendeel zelfs. Dat heeft me wel al veel banbliksems opgeleverd van advokaten en magistraten. Ik was ooit moderator op een forum over dat onderwerp en had gezegd dat ik geen jurist toeliet. Wanneer je hen vraagt waarom het gerecht zo werkt als het doet en waarom dit niet te veranderen zou zijn dan krijg je immers altijd hetzelfde antwoord, altijd dezelfde argumenten :
1) ons rechtsysteem is ontstaan uit .... en dus is het zo
2) ieder rechter is vrij en dus ....
3) in Belgie zoekt het gerecht een zaak zeer grondig uit en dus ...
 
Kortom : het is zo omdat het zo is. Ik ben een positief wetenschapsmens en daar is "het is zo omdat het zo is of omdat het zo geëvolueerd is" zowat het domste argument dat je kan gebruiken. Iemand met ook maar een greintje critical sense vraagt dan immers direct : en waarom kan het niet veranderd worden ? Een vraag die bij juristen nooit opkomt blijkbaar. Daarom discussieer ik nooit met hen over ons gerecht, tenzij ze bereid zijn het fundamenteel in vraag te stellen. Maar totnogtoe ontmoette ik niemand wiens geest er vrij genoeg voor was. 
 
Zo stel ik me bv de vraag
1) waarom in Belgie de taal van een vonnis of oproep zo onbegrijpelijk is voor de betrokkenen. Enkel advokaten begrijpen waarover het gaat. Terwijl onze magistratuur vergeet dat ze er zijn voor de bevolking, niet uit zelfbevrediging en zelfbestuiving. Als antwoord krijg je dan "maar het moet juridisch juist zijn, dus moeten specifieke termen gebruikt worden3 Is in Nederland een vonnis niet juridisch correct dan ? Want daar is het perfect begrijpelijk voor de betrokken partijen. Of kennen onze magistraten onvoldoende hun eigen taal ? Zouden ze dan niet beter eens bij onze noorderburen gaan zien hoe die hun vonnissen verwoorden ?
2) waar sta je als rechtzoekende wanneer je uitspraak afhangt van de persoonlijke visie van de rechter, zijn luim op het moment dat hij zijn vonnis opstelt ? Is het normaal dat in exact dezelfde zaak de ene rechter veel strenger oordeelt dan een andere ? Dat de advokaten al op voorhand kunnen zeggen, wanneer ze weten wie uitspraak doet, of de straf licht of zwaar zal zijn. In een rechtsstaat moet de rechtspraak uniform zijn en niet gekleurd door de persoonlijke voorkeur van de magistraat. 2 verschillende uitspraken voor een gelijk misdrijf, mogen enkel voorkomen uit factoren die met het misdrijf samenhangen, niet met de persoon van de rechter die uitspraak doet. Rechters vergeten in mijn ogen maar al te graag, waarschijnlijk uit zelfbewondering om hun grote en ongeremde macht, dat ze daar niet zijn als persoon maar als een orgaan van de staat. Dat hun eigen idee, voorkeur, mening totaal niks te maken heeft met de zaak die ze oordelen, dat ze van zogauw ze hun toga aandoen, verdwijnen als persoon en "veranderen" in een "staatsinstelling". Het is aberant dat een gefrustreerd en oubollig procureur in Brussel destijds films kon verbieden die in Antwerpen zonder probleem kon gedraaid worden in de bioscoop (The Fox bv). Dat heeft niks met recht te maken, alles met het opdringen van de eigen mening, en dat is een rechtsstaat onwaardig. Daarom dat ik fervent voorstander ben van een soort "Common Law"-rechtspraak, zoals in de VS, waar een rechter gebonden is door uitspraken van een collega. Hij kan ervan afwijken natuurlijk, mits hij motiveert wat in "zijn zaak" anders is. Dat zal een veel stabielere en rechtvaardiger rechtspraak geven.
3) De moordenaars van Pim Fortuyn en Theo Van Gogh kwamen binnen de 6 à8 maanden voor de rechter en de uitspraak liet ook niet lang op zich wachten. België wordt echter ieder jaar wel opnieuw veroordeeld door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens omdat de justitie te traag werkt. Recent weer voor een vrouw die sinds 1989 nog steeds geen definitieve uitspraak kreeg. En hoe lang heeft Dutroux niet in voorhechtenis gezeten ? "Ons gerecht verkiest een zaak volledig te onderzoeken in alle facetten ervan" krijg je dan als antwoord. Geen enkel jurist die zich de vraag stelt "en als we dat nu eens niet meer deden ? Wat als we ons nu eens concentreerden op de hoofdaanklacht en de zijdossiers lieten rusten ? Zou dat niet efficienter zijn ?". Als antwoord krijg je dan "jamaar wat doe je dan met de rechten van de verdediging ?" Is ons Belgisch gerecht echt zo pretentieus te beweren dat zij op dat gebied zoveel beter zijn dan het Nederlandse ? 
4) Waarom de organisatie van de rechspraak, de procedures enz zo inefficiënt en buitengewoon duur moeten zijn. Ze lijken meer in het leven geroepen om deurwaarders, advokaten enz te laten tussenkomen dan om efficiëntie na te streven. Nu ja, dat is verantwoordelijkheid van de wetgever, niet van de rechterlijke macht, maar vergeten we niet dat toch een enorm groot deel parlementairen advokaten zijn, en die zullen zeker niet in eigen vlees snijden.
 
Neen, ik denk dat veel problemen van ons gerecht gewoon voortkoen uit het oerconservatisme van onze magistratuur, dat gewoon met het verstand er niet bij kan dat het ook anders kan, efficiënter vooral. Ik zou hen dan ook aanraden om de ivoren toren waarin ze leven te verlaten en eens over de grens in de leer te gaan wat het woord "efficiënt" betekent.
 
En ook, natuurlijk, onze magistratuur zit vol politieke kreaturen, die daarenboven nog onafzetbaar zijn (tenzij ze aan BDSM doen en te goede rechter zijn, nietwaar Koen  Aurousseau ?). Dus is er van samenwerking niet veel sprake, van elkaar tegenwerken des te meer. Wanneer een rechter een zaak voorheeft waarvan hij weet dat een collega iets soortgelijks ook al eens heeft voorgehad is de kans erg klein dat hij diens mening kan vragen, laat staan een antwoord zal krijgen op zijn vraag. Want die andere is ofwel een concurrent  voor promotie uit de eigen partij, ofwel een politiek tegenstrever. En in beide gevallen is de kans groot dat hij eerder met leedvermaak zal te maken krijgen (laat hem daar maar eens lekker zijn tanden op breken) dan met een collegiale raad.  

Kortom : ons gerecht is erg duur, inefficiënt, wereldvreemd en totaal niet bestand tegen kritische vragen. Zolang onze magistratuur zichzelf zal blijven zien als een goed afgesloten heilig huisje vrees ik echter dat haar efficiëntie niet zal moeten onderdoen van het eerste beste primitieve ontwikkelingsland.  

14:36 Gepost door Dwarsligger | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.