15-01-06

Politiek, in het salon, het parlement of op straat ?

Politiek is een rare zaak. Het heeft zelden te maken met het nastreven van de beste oplossing, maar bijna steeds met het nastreven van de keuze van degene die het meeste macht kan uitoefenen. Zo kan een klein partijtje dat "op de wip zit" een macht hebben die ver zijn representativiteit teboven gaat. Of dit nog veel te maken heeft met democratie is de vraag.

In een volgend artikel zal ik eens ingaan op de vraag "Is een techocratie dan niet beter ?" en op "Leven we echt wel in een democratie ?", maar vandaag wil ik het vooral hebben over de "kastelenpolitiek", het beslissingen nemen in beperkte groepjes, ver van alle toezicht. Het "Poupehanisme" om het maar eens een naam te geven.

Iedereen die zich een beetje interesseert aan de niet te recente Belgische politiek zal zich herineren dat in dit waalse dorpje Wilfried Martens (eerste minister), Fons Verplaetse (kabinetschef van Martens en later directeur Nationale Bank), Hubert Detremmerie (Directeur BACOB-bank) en Jef Houthuys (voorzitter ACV) overeenkwamen om de devaluatie van de Belgische Frank te verdedigen. Dit hield in dat Houthuys er akkoord ging zijn eigen vakbondsleden in de rug te schieten : terwijl het ACV tegen was en protesteerde (en Houthuys het masker van tegenstander ophield) saboteerde hij op alle mogelijke manieren het ACV-protest.

In Poupehan werd dus politiek bedreven, werden akkoorden getroffen die het daglicht niet mochten zien. Toen Hugo De Ridder het verhaal uitbracht werden veel mensen zich dan ook bewust van de manier waarop ze bedrogen waren en verloren het weinige vertrouwen dat ze nog in de politiek hadden. Niet te verwonderen dat dit aanleiding gaf tot Zwarte Zondag, de verkiezingen van 24/11/91 waar een politieke aardverschuiving plaatshad richting Rossem en Vlaams Blok.

 

Jean Gol (liberale oppositie) heeft ook niet veel problemen gehad om misbruik te maken van Poupehan door de nadruk te leggen op de manier waarop achter de rug van de burger belangrijke beslissingen werden genomen. Tot dan toe wist dezelfe burger immers niet dat dergelijke "geheime beraden" schering en inslag waren. Want "Zevenborre" bv was dan wel niet bekend, maar daar troffen waalse en vlaamse CVP en PSC mininsters elkaar bij Arthur Gilson om over Cockerill en andere regeringsproblemen te beslissen.

Geheim overleg gebeurt dus op verschillende manieren : algemeen bekend in afgelegen kastelen en geheim in besloten woningen. En ook de gewone gesprekken in de wandelgangen kunnen als een soort parallele politiek aanzien worden.

Er wordt dus veel meer politiek bedreven in het geheim dan in het openbaar. Vraag is : is dit toelaatbaar in een echte democratie ? Heeft de echte machtheber, de kiezer, niet het recht te weten hoe besluiten ontstaan en waarom ze verdedigd worden. Heeft hij niet het recht om te weten dat parlement, vakbond, partij, ... gewoon een façade zijn, maar dat de echte beslissingen elders "en petit comité" genomen worden ?

Sommigen zullen zeggen "natuurlijk", en op het eerste gezicht is dat ook zo. Maar macht zit heel complex in elkaar. En een mens in een "roedel" gebruikt ook niet altijd zijn verstand, integendeel, meestal laat hij zich kritiekloos meesleuren door de massa waarin hij zich bevindt. Door dus in het openbaar te onderhandelen, en alle vooruitgang van de gesprekken getrouw te melden aan de pers, lopen de onderhandelaars het risico dat onruststokers de massa in beweging krijgen om reeds in de aftastingsronde alle inspanningen de grond in te boren. Ten andere "indiscreties" zijn vaak een heel efficient middel om onderhandelingen te torpederen. 

"Geen commentaar" is dus nog niet zo'n slecht antwoord tijdens onderhandelingen, al was het maar omdat dan niet storend ingegrepen wordt door een achterban die enkel haar eigen belangen behartigt en van compromisen geen kaas gegeten heeft.

 

Ten andere, het klassieke Athene kan erover meespreken. Nergens was politiek zo openbaar. Maar nergens ook werd zo geintrigeerd, was iemand zo onzeker over zijn toekomstige politieke positie als in deze "moeder van de democratie". Themistocles kon erover meespreken, want het ostracisme was één van de uitwassen van een volledig openbare politiek. Men werd al uitgeschakeld voor men zijn standpunt kon aan de onderhandelingstafel krijgen. Want zo ver kwam het nooit. Tevoren al had "het volk" gesproken, vaak vanuit een kortzichtig standpunt en niet met een lange termijn in het vizier.

Betekent dat dat alles dan maar geheim moet verlopen en men "het volk" enkel maar de eindresultaten van de onderhandelingen moet meedelen ? Dan komt er vaak toch nog reactie, maar doordat het bereikte compromis meestal wel aanvaardbaar is voor alle partijen bloedt deze meestal vlug dood. Een voordeel dus.

 

Maar ! Maar er zit een addertje onder het gras. Want deze vorm van beslissing nemen is enkel rendabel wanneer het compromis inderdaad een balans is die voor iedereen voldoende in evenwicht is. Anders gezegd : de personen aan tafel moeten wel voldoende "staatmansschap" hebben om niet zozeer hun eigen eer, wil enz te verdedigen, maar eerlijk achter een "beste oplossing" te zoeken. Want als deze wil er niet is komen we tot het geval van de Praagse Lente waar Alexander Dubcek door Leonid Bresjnev werd "uitgenodigd" voor onderhandelingen in Moskou. Deze kwamen echter neer op een bolwassing van Dubcek, bolwassing die compleet in het geheim gebeurde om het Tsechische volk niet nog meer tegen de Warschaupakt-troepen in het harnas te jagen. Van een goede en voor ieder aanvaardbare oplossing is in zo'n geval geen sprake.

We mogen dan ook niet te negatief staan tegen alle geheimdoenerij maar er zijn 2 absolute voorwaarden :
1) de deelnemers moeten het algemeen belang wilen dienen, niet zichzelf

2) achteraf moet er volledige openheid zijn en mag niet zoals zo vaak het geval is, het potje toegedekt blijven. De natie heeft recht op de waarheid : wie de beslissing nam, hoe ze tot stand is gekomen en waarom een bepaalde werkwijze werd gevolgd. Een Houthuys die zijn eigen troepen tegenwerkt geeft dan misschien wel blijk van staatsmanschap, maar dit pas 10 jaar na datum openbaar maken geeft niet blijk van veel eerlijkheid ten opzichte van de kiezer, gesyndikeerde of de historicus

12:11 Gepost door Dwarsligger | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.