10-07-06

Romeins Recht

Ik ben een tijdje lid geweest van Rendez-Vous, de welbekende site voor "ontmoetingen". Neen hoor, niet voor de contacten, ik heb er nauwelijks gehad en de meesten waren echt niet de moeite waard. Maar ik vond de discussiefora erg boeiend. Sindsdien is hun niveau spijtig genoeg erg verlaagd en is mijn lidmaatschap dan ook opgezegd. 

Op een dag maakte ik een eigen forum aan over onrechtvaardige of inconsequente rechtspraak. Ik had wel alle juristen bij voorbaat uitgesloten van het debat en dat kwam me op veel kwade berichten te staan. Ik heb echter al vaak discussies gehad met juristen over de rechtsgang in België en wat me hierbij steeds opvalt is hun argumentatie. Deze kwam steeds op hetzelfde neer: ons recht zit zo en zo in elkaar, dit is ontstaan uit het Romeinse recht, of uit ... of ... Kortom, een scheefgegroeide situatie wordt niet weerlegd, er wordt niet gezegd waarom het niet anders kan, er wordt niet gezocht naar "hoe kan het beter", Er wordt enkel gezegd "ons recht is nu eenmaal zo". Dat is hetzelfde als zou een dokter vandaag de therapie van het aderlaten verdedigen door te zeggen dat de middeleeuwse kwakzalvers ze reeds toepasten en dat onze geneeskunde gebaseerd is op deze traditie.

Sorry, maar als het trouw blijven aan een traditie, ze mag dan nog gebaseerd zijn op een monument als het Romeinse recht, die verkeerde resultaten oplevert waar onze rechtspraak dagelijks staaltjes van tentoonspreidt, dan moet men, mijns inziens, de moed hebben deze te verlaten en nieuwe paden te bewandelen.

Spijtig genoeg zijn zowat de helft van de parlementairen juristen en gezien deze nooit geleerd hebben, zoals positieve wetenschappers, om bestaande zaken in vraag te stellen of andere wegen te bewandelen, moeten we er ons niet aan verwachten dat de scheefgegroeide situatie ooit rechtgetrokken wordt, tenzij het parlement in handen zou komen van mensen die wel de bekwaamheid hebben kritisch na te denken, eerder dan een verkeerde situatie te aanzien als onaantastbaar.

Ik heb van juristen al vaak gehoord "je bent geen jurist, dus hou je erbuiten, ik moei me ook niet met hoe jij je beroep uitoefent". Ik denk dat je juist geen jurist mag zijn om in te zien wat verkeerd loopt, juristen zijn juist de laatsten die bekwaam zijn om hun eigen vak ab ovo in vraag te stellen. Jurisdische filosofen zouden dit wel kunnen, maar als we zien wat de universiteit verlaat heeft dit vak blijkbaar niet veel aanleiding gegeven tot het zichzelf in vraag stellen. Daarenboven moeien parlementairen zich met alle facetten van het leven, zonder in één ervan gespecialiseerd te zijn, dus ik zie niet in waarom ik, als lid van de "natie waar alle macht uit voortkomt" niet hetzelfde zou mogen. Tenslotte doe ik niets anders dan mijn burgerrecht gebruiken dat me toelaat het parlement te beoordelen.

Een van de hoofdvakken voor beginnende juristen is Romeins Recht. Het laat hen "juridisch denken" zegt men. Dit klopt in zoverre "juridisch" hier synoniem is voor "denken in het kader van onze rechtsleer". Maar reeds Cicero zei "het grootste recht is soms het grootste onrecht". Moet een rechtssysteem waarin men zoiets normaal vindt echt nog wel onderwezen worden ? Anders gezegd : als een rechtssysteem onrecht oplevert, voldoet het dan nog aan zijn maatschappelijk doel ? Vergis ik me wanneer ik denk dat het maatschappelijk doel van rechtspraak en rechtsleer is het nastreven van een zo rechtvaardig mogelijke maatschappij, het arbitreren in geschillen op een zo eerlijk mogelijke manier ? Verliezen juristen dit maatschappelijk doel, hun taak waarvoor ze door de maatschappij betaald en in stand gehouden worden, niet uit het oog wanneer ze de rechtszoekende het gevoel geven dat hij terechtkomt in een clubje byzantijnse mierenneukers die zichzelf bevredigen door redeneringen te concocteren die enkel maar spitsvondigheid en vergezochtheid als eigenschap hebben en die elk rechtsgevoel met de voeten treedt van de gewone burger, in wiens naam en in wiens dienst dit tenslotte allemaal gedaan wordt.

Zou het niet nuttiger zijn om veel meer aandacht te besteden aan vergelijkende rechtsvakken en deze ook verplicht te maken, zodat juristen ook andere denkwijzen leren kennen, en alternatieven leren kennen die vaak veel eerlijker zijn dan hun zo geroemde maar reeds lang voorbijgestreefde Romeinse en napoleontische wetboeken en redeneringen.

Ik ga één voorbeeld geven : de juridische manier van redeneren in België is gebaseerd op de Franse uit de napoleontische tijd. Deze is op haar beurt het resultaat van de franse revolutie en vooral het zich afzetten tegen het Ancien Régime. Dit heeft zeer diepgaande gevolgen gehad voor de rechten van de verdediging. Deze zijn bij ons onaantastbaar en het "sanctus sanctorum" voor elke rechter en advokaat.

Begrijpelijk wanneer we weten dat vroeger een beschuldigde uit het gewone volk nauwelijks rechten had wanneer hij werd aangeklaagd en iemand van adel met de beruchte "lettre du Roi" aan elke straf kon ontsnappen. Goed ook wanneer we in totalitaire regimes zien tot welke uitwassen een rechtsstelsel aanleiding geeft dat geen beperkingen inhoudt om de rechtsonderhorige te beschermen.

Maar dit heeft er wel toe geleid dat het recht van u en ik om ons leven in veiligheid door te brengen ondergeschikt is gemaakt aan het recht van degene die ons kwaad wil berokkenen. Waar een misdadiger zich per definitie aan geen regels houdt is de openbare macht die ons moet beschermen door allerlei regels gebonden, die vaak puur formeel zijn. Ze moeten dan wel misbruik tegengaan, maar ik stel vast dat ze een ander soort misbruik hebben voortgebracht, waar echter niet aan gewerkt wordt om het te verhinderen.

Van een evenwicht tussen beiden is geen sprake, de misdadiger staat sterker dan zijn slachtoffer of de politieman die hem moet opsporen. De misdadiger zit bij manier van spreken in een tank en vecht zonder regels, de politie staat hiertegenover met een karmijnrode lap voor 1 oog, 1 hand op de rug gebonden en de andere bewapend met een (Romeins) kort zwaard. En als onze man met het zwaard ook maar de minste regel overtreedt, al was het dat zijn lap bloedrood en niet karmijnrood is, dan wordt de man in de tank als overwinnaar van het gevecht uitgeroepen.

Ik vergelijk onze rechtspraak altijd met de katholieke kerk van voor het concilie. Toen was de manier waarop de priester zijn duim en wijsvinger tegen elkaar hield, bv tijdens het Canongebed, belangrijker dan de mis die hij opdroeg en deze was nietig als aan de formele eis, hoe futiel ook, niet perfect werd voldaan. Zoals de kerk toen is onze derde macht nu ook totaal vergeten waar het infeite allemaal om draait, waarvoor dit alles uit de grond gestampt is.

De minste vergetelheid, hoe futiel ook, heeft voor gevolg dat de beklaagde vrijuit gaat. Het kan in mijn ogen gewoon niet dat de essentie (het misdrijf) ondergeschikt gemaakt wordt aan een vormfoutje, zeker wanneer dit miniem is.

We mogen het recht niet in eigen hand nemen, maar wanneer we het overlaten aan "de aangestelden", dan zien we te vaak dat wat er gebeurt nog minder rechtvaardig is. En dan begrijp ik heel goed dat mensen zeggen "ik zoek zelf mijn recht wel want anders krijg ik het toch niet".

Daarenboven heeft de Wet Franchimont bewezen dat boven en onder de taalgrens een heel ander rechtsgevoel leeft. De Franstalige juristen hangen, weer onder de nefaste invloed van hun "geschiedenis", nog meer vast aan formalisme, procedures enz en deze kunnen niet complex en inefficiënt genoeg zijn. Niet voor niets heeft de antwerpse Prof Van den Wijngaert de commissie verlaten die ons Wetboek van Strafvordering moest herzien. Ze kon zich niet vinden in de vergezochte manier waarop men het slachtoffer meer rechten wou geven.

Wat ik ook niet begrijp is dat rechterlijke dwalingen zo moeilijk kunnen rechtgezet worden. Akkoord, er moet ergens een respect zijn voor het "kracht van gewijsde" want anders heeft op de duur niemand nog vertrouwen in een vonnis. Maar wanneer het erop aankomt om de politie belachelijk te maken en hen fouten voor de voeten te gooien, dan geldt dit "risico op vertrouwensverlies" blijkbaar niet. Integendeel de politie wordt voortdurend op haar fouten gewezen door de massa's procedurevonnissen.

Daarom ben ik van mening dat wanneer een procedurefout wordt ingeroepen, er tegelijk ook geargumenteerd worden hoe deze nadelig is voor de beklaagde. Kan geen negatieve invloed bewezen worden voor de beklaagde dan moet het geen rol spelen in het eindvonnis. Het wordt tijd dat onze rechterlijke macht het formalisme verlaat en teruggaat naar datgene waarvoor ze betaald wordt : rechtvaardige uitspraken doen in betwistingen.

Eenzelfde eis zou in mijn ogen ook dienen gesteld te worden als er geseponeerd wordt. Nu is dit vaak kwestie van toeval, geluk en vooral : politieke steun. Ook hier zou moeten gemotiveerd worden om het onrechtvaardige ervan tegen te gaan. Dan zouden we ook eindelijk kunnen lezen waarom Grote Jan's witte-boorddossier geseponeerd wordt en Klein Pierke's verkeersovertreding niet.

Ik herinner me nog begin jaren '80 dat een aannemer slechte kwaliteit beton had gebruikt bij openbare werken. Toevallig kende ik een ingenieur die in die periode toezicht hield op openbare werken en die man verzekerde me dat de aannemer niet lang zou vastzitten en dat de zaak zeker op verjaring afstevende want dat de man samen met Willy De Clercq bestuurslid was van een Gentse voetbalploeg. De Kleine Gevangenis in Leuven zit vol met kleine garnalen die maanden, zeg maar jaren soms, in voorhechtenis doorbrengen omdat men niet wil dat ze getuigen beïnvloeden of bewijsmateriaal laten verdwijnen. Onze grote kreeft stond echter enkele dagen later al terug op straat, waarschijnlijk omdat hij op zijn kommuniezieltje beloofd had alle bezwarende documenten ongemoeid te laten. Of zou het gerecht in dit ene geval een mirakel gedaan hebben door op enkele dagen zo'n belangrijk
onderzoek rond te krijgen ? Want die uitspraak over minister De Clercq zal wel kwaadsprekerij geweest zijn hé.

Tenslotte, maar dan komen we bij de uitvoerende macht terecht, zou ook de minister van Justitie moeten motveren waarom hij gratie verleent of weigert, want zeker daar is politiek (en dus onrechtvaardigheid) nooit ver weg.

19:38 Gepost door Dwarsligger in Algemeen | Permalink | Commentaren (2) |  Facebook |

Commentaren

hmmm zou graag in discussie treden, maar is hier onmogelijk, zo denk ik er namelijk ook over. dan nog niet te vergeten dat het de belastingbetaler veel geld kost voor deze klassejustitie.

Gepost door: watje | 27-01-07

Reageren op dit commentaar

Ik wil beginnen met te zeggen dat ik niet in twijfel trek DAT er 'missingen' zijn in ons recht. Het probleem wat ik echter heb is dat ik in deze tekst slechts verwijten kan vinden, zonder oplossing en ja zelfs zonder concrete probleem stelling. Je kan nu eenmaal met deze tekst niets anders besluiten dan 'er is iets fout met ons rechtssysteem, maar ik weet zelf geen oplossing en ik weet zelf niet precies wat er fout is.'
Iets anders waar ik raar van opkijk is de kritiek op verschillende domeinen (hier met name romeins recht) zonder dat u (de auteur) hier blijkbaar engie kennis van (wil) bezit(ten). Hoe kan u iets bekritiseren als u niet weet wat het inhoud?
Ik stel uw standpunt niet meteen in twijfel, maar bij sommige punten stel ik mezelf toch enkele vragen.

Gepost door: hm | 08-11-07

Reageren op dit commentaar

De commentaren zijn gesloten.