06-08-07

Democratie 5 : Invoeren

We zagen in voorgaande afleveringen dat de definitie van “democratie” niet zo makkelijk te geven is, dat “de macht van het volk” doorkruist wordt door grote invloeden achter de schermen, dat niet elk land bekwaam is om te gaan met onze westerse vorm van democratie en dat democratie niet steeds de beste staatvorm is.

Vandaag gaan we eens kijken wat er zoal kan mislopen wanneer in een staat een parlementaire democratie op westerse leest wordt ingevoerd.

In de eerste plaats is democratie een luxeverschijnsel. Een Soedanees die omkomt van de honger laat het bv ijskoud of hij al dan niet zijn stem kan uitbrengen. Dit heeft te maken met de behoeftenhiërarchie van Maslow.

Afbeelding:Piramide van Maslow.png

In het kort komt het erop neer dat de mens verschillende niveau’s van behoeften heeft en pas naar het volgende niveau overgaat wanneer aan het vorige voldaan is. Iemand die honger heeft denkt er niet aan zijn creativiteit te uiten in een kunstwerk. Iemand die elke dag kan eten maar geen vaste baan heeft zal daar zijn energie op richten. Pas wanneer hij deze veiligheid bereikt heeft zal zijn aandacht uitgaan naar het uitbouwen van vriendschap, gezinscohesie e.d.

Maslow’s uitleg is dus een verklaring waarom bv de bewoners van de New Yorkse Bronx nooit gaan stemmen. Ze zitten nog in een overlevingsstrategie opgesloten.

Armoede zorgt er ook voor dat eigenbelang, zelfs egoïsme, het haalt op groepsdenken en groepsbelang. Gezien democratie nu juist gebaseerd is op een zekere vorm van “globaal denken” kan een volk dat in armoede leeft onmogelijk democratisch redeneren of handelen. Armoede bevindt zich namelijk op de verdiepingen 1 en 2 van Maslow’s schaal, democratie op 4 of 5.

Wat deze mensen interesseert is wie aan hun basisbehoefte kan en wil voldoen, of tenminste, wie hen belooft hieraan te voldoen. Een opstandelingenleider die ervoor zorgt dat in zijn gebied de voedselbedeling goed verloopt kan op volledige steun van de bevolking rekenen, zeker wanneer deze tevoren onder het “wettelijke regime” hongersnoden heeft meegemaakt.

Terreuruitoefening heeft eenzelfde gevolg : de bevolking kiest eieren voor haar geld en steunt, alleen al uit zelfbehoud, liever de warlord naast zijn deur dan de wettelijke president duizenden kilometer verderop. Bij eventuele verkiezingen achteraf zal deze trouw vaak bewaard blijven. Men verkiest immers vaak het bekende boven het onbekende, omdat men van het eerste zeker is wat men kan verwachten en ook omdat men daar vaak al een methode gevonden heeft om deze omstandigheden te overleven. Of men vindt dat de situatie onder de warlord toch beter is dan die vroeger onder de “officiële” regering.

Ook heersen bij de bevolking soms frustraties die ze zelf niet bekwaam is te duiden, laat staan te uiten. Veel spanningen ontstaan dan ook niet omwille van de “officiële” reden maar wel omwille van onderliggende problemen, waar armoede vaak een grote rol bij speelt. Als daar dan één of andere mooiprater, volksverlakker of volkstribuun werk van maakt krijgt hij deze mensen zonder veel problemen voor zijn kar gespannen. Denken we maar aan de manier waarop Khomeiny aan de macht kwam in Iran. De godsdienstgekte dekte daar infeite de echte reden van het ongenoegen toe : materiele onzekerheid.

Het onbehagen van de bevolking krijgt dan immers een naam, vaak een godsdienstige of een communautaire. In een “rijker” land zou de bevolking volgens mij niet zo gemakkelijk te mobiliseren zijn voor een strijd tussen sjiieten en soennieten bv, of voor een strijd tussen Hutu en Tutsi, Hindoes en moslims, ….

Ook de massale gevechten en aanslagen die in naam van hogere idealen worden uitgevoerd zijn prachtvoorbeelden van de manier waarop een grote groep mensen bij de neus kan geleid worden.

Hoewel volksmenners zelden of nooit geneigd zijn uit eigen initiatief aan verkiezingen deel te nemen, toch zullen ze, wanneer ze hiertoe gebracht kunnen worden, vaak massale stemmenaantallen achter hun naam schrijven. Evenzo zal, wanneer verkiezingen of een referendum worden gehouden wanneer 2 bevolkingsgroepen tegen elkaar vechten, het resultaat zeer gepolariseerd zijn, ene groep tegen de andere. Dit is dan misschien wel volgens de regels van de democratie, en ook qua macht geeft dit een duidelijke situatie, maar ik betwijfel of bij een parlementaire stemming hier veel zoden aan de dijk zullen gezet worden. Ik denk niet dat het probleem op deze manier zal opgelost worden. Want de meerderheid heeft geen enkele reden om zich naar de onderhandelingstafel te begeven. Hier zal democratie dan ook bijna zeker aanleiding geven tot ontstaan of voortzetting van geweld.  

Een gelijkaardig, volledig als “democratisch” aanvaard verschijnsel, is de “bliksemafleider” : een probleem dat kunstmatig in het leven wordt geroepen en gehouden om de aandacht af te wenden van een ander meer belangrijk probleem dat echter moeilijk op te lossen is. Wanneer een regering in België het bv moeilijk heeft om een probleem op te lossen mag je ervan op aan dat de taaltoestanden weer de kop zullen opsteken. De Amerikaanse inval in Grenada moest Reagan’s fout toedekken van het sturen van Amerikaanse troepen naar Libanon. Deze beslissing had namelijk de dood tengevolge van 241 marines bij een bomaanslag in Beirouth. Dit militaire débâcle van een oorlogszuchtige administratie moest dan ook zo snel mogelijk uitgeveegd worden door een "glorieuze overwinnig" en waar kon deze beter behaald worden dan in de kleinste onafhankelijke staat van het westelijk halfrond, een staatje dat zeker niet opgewassen zou zijn tegen amerika's agressie.  

Ook hier wordt het volk bij de neus genomen en kan moeilijk beweerd worden dat dit mistgordijn de wil van de natie is. Het is eerder een vorm van pure machtspolitiek.

Wanneer de westerse landen, de VS op kop, dan ook “democratisering” vragen is het minst wat men ervan kan zeggen dat dit pure hypocrisie is. Ze dringen hun waardeschaal op als enig zaligmakende bestuursvorm, maar als het in hun kraam past ondersteunen ze de meest bloeddorstige dictaturen (Saddam Houssein, Taliban, Mobutu, Videla, Pinochet, Somoza, …) en zelf nemen ze het ook niet erg nauw met democratische rechten (denken we maar aan Guantanamo).

Aan een onderontwikkeld land vragen om “democratische verkiezingen” te houden is dan ook pure larie en een voorbeeld van de westerse kortzichtigheid, bevoogding en onbekwaamheid de wereld te zien anders dan vanuit eigen perspectief en noden. De hulpbehoevende bevolking heeft andere prioriteiten. Deze desinteresse heeft dan ook voor gevolg dat de massa van de bevolking weinig of geen aandacht schenkt noch aan de opkomst, noch aan de uitslag van het plebisciet. De betrokkenheid is nihil, de representativiteit dus eveneens. 

Een democratie naar westers model invoeren in een ontwikkelingsland of een staat zonder democratische traditie is verloren moeite zolang men de onderliggende problemen niet heeft aangepakt, de welvaart heeft bevorderd, de (historische) onbekendheid met het fenomeen niet heeft opgevangen door de bevolking “op te voeden”, kortom, zolang men de situatie niet gestabiliseerd heeft.

19:31 Gepost door Dwarsligger in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |

Commentaren

tja moet u nog mailen ivbm vakbonden en recht, komt nog, ben het niet vergeten.
ik kan uw redenering volgen, maar democratie wil niet enkel zeggen verkiezingen waarvan de meerderheid wint. democratie wil ook zeggen om het in simpele termen samen te vaten: een democratische maaltijd met een democratisch gepreist pintje bvb, daar profiteerd dan ook de minderheid van.
armoelanden niet wakker van democratie, in eerste instantie niet, maar heb toch al mensen gezien die fier zijn desondanks hun armoede dat er na meer dan 40 jaar eindelijke verkiezeingen zijn. (maar je hebt wel een punt.
anderzijds moeten we ons pokkensysteem niet gaan vergelijken met de derde wereld, maar eerder ons gaan concentreren om onze verziekte schijndemocratie te verbeteren, en dat zal niet lukken door ons te gaan vergelijken met de derde wereld, want ons vergelijken met de derde wereld wilt zeggen dat ons systeem toch beter is (wij hebben geen armoed) en op die manier in slaap vallen waardoor ons systeem geen kans meekt op verbetering.

Gepost door: watje | 07-08-07

Reageren op dit commentaar

De commentaren zijn gesloten.